Niksar M.Ö.1.yy’da ilk Dikey Milli Su Değirmeni’nin inşa edildiği ve sonrasında Çanakçı ve Maduru Derelerinde, kaynaklarından Kelkit Çayı’na kavuşana dek bir çok Su Değirmeninin varlığı Endüstri Tarihi ve Coğrafya kayıtlarında yer almaktadır. Bilimsel araştırmalar sonucu elde edilen verilere göre Yunan ve Romalılardan önce suyun sulama ve günlük evsel tüketiminin ötesinde endüstriyel amaçlı ilk kullanımı Niksar’da görülmektedir.
Bu bilgiden yola çıkarak Niksar, İlk Endüstri Başkenti olarak da adlandırılmaktadır.
Roma İmparatorluğu’nun büyük bölümünü dolaşan Eskiçağ’ın ünlü coğrafyacısı Amasyalı Strabon (M.Ö. 65-M.S. 23) “Geographika” (Coğrafya) adlı eserinde, Anadolu tarihinde bilinen ilk su değirmenlerinin Tokat-Niksar yakınlarındaki “Kabeiria”da “Lykos” (Kelkit) ırmağı üzerinde Mithridates Krallığı döneminde (yaklaşık olarak M.Ö. 1. yy’da) inşa edildiğini yazmaktadır.
Belgeye dayalı olarak varlığı bilinen en eski su değirmeni budur..
Bu bilgiler İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Fakültesi profesörlerinden Atilla BİR'in bilimsel yayın ve konuşmalarından alınmıştır.
